Iedereen gaat anders om met spanning en stress. Hoe je hiermee omgaat – je coping – wordt onder andere beïnvloed door je aard, je opvoeding en je eerdere ervaringen.

Wanneer je stresslevel hoog is, kan het moeilijker worden om situaties te overzien en bewust te kiezen hoe je wilt reageren. Je zenuwstelsel kan dan automatisch terugvallen op bekende beschermingspatronen. Dit noemen we ook wel overlevingsmechanismen.

Deze reacties ontstaan niet zomaar. Onder het gedrag zit vaak een onbewuste beschermingsboodschap: een poging van je systeem om jou te beschermen tegen wat op dat moment als bedreigend, overweldigend of onveilig wordt ervaren.

Een aantal voorbeelden:

• Je schiet in de vecht-stand: je bent snel geïrriteerd of boos, wilt alles controleren en hebt moeite met kritiek. De onderliggende boodschap kan zijn: “Ik moet mezelf beschermen. Ik moet mijn grens bewaken. Ik moet de controle terugkrijgen.”
• Je schiet in de vlucht-stand: Je verliest jezelf in hard werken, sporten, je telefoon of andere vormen van afleiding. Je vermijdt moeilijke situaties of gevoelens.
  De onderliggende boodschap kan zijn: “Ik moet afstand nemen. Ik moet hier weg. Ik wil dit niet voelen.”
• Je schiet in de bevries-stand: Je raakt overweldigd, sluit je af van je omgeving, hebt moeite om in actie te komen of stelt dingen uit.
  De onderliggende boodschap kan zijn: “Dit is te veel. Ik weet niet wat ik moet doen. Als ik niets doe, ben ik misschien veiliger.”

Bewustwording

Bij de holistische aanpak bekijk je stress vanuit een bredere blik. Je kijkt niet alleen naar wat er aan de buitenkant gebeurt, maar ook naar wat er vanbinnen speelt.

Je wordt je bewust van de verschillende factoren die invloed hebben op jouw spanning en stress, zoals je gedachten en overtuigingen, emoties, lichamelijke signalen, gedrag, leefstijl en sociale omgeving.

Door jezelf vanuit verschillende invalshoeken te observeren, kun je steeds beter herkennen wat spanning en stress bij jou veroorzaakt en in stand houdt.

Je kunt er bijvoorbeeld achter komen dat je door bepaalde patronen steeds opnieuw spanning opbouwt of dat je al langere tijd een emotie onderdrukt.

Door bewust stil te staan bij deze innerlijke processen, ontstaat er ruimte tussen wat je ervaart en hoe je erop reageert. Vanuit die ruimte kun je andere keuzes maken en bestaande patronen stap voor stap doorbreken.

Bewustwording is geen quick fix, maar een proces. Door steeds opnieuw met een open en ruime blik naar jezelf te kijken, leer je jezelf beter begrijpen en kom je stap voor stap dichter bij jezelf.

Praktische tips

Drie manieren die je direct kunt toepassen om bewuster te leven

1. Neem een pauze voordat je reageert
Kom je in een moeilijke of spannende situatie terecht? Neem dan eerst even een moment voordat je reageert. Sta stil bij wat je voelt, wat er in je omgaat en wat je op dat moment nodig hebt. Zo creëer je ruimte tussen de situatie en je reactie.

2. Geef tijdens een wandeling ook je binnenwereld de ruimte
Bewegen is niet alleen goed voor je lichaam. Gebruik een wandeling ook om gedachten en gevoelens te laten bewegen. Je hoeft niets op te lossen; geef jezelf simpelweg de ruimte om te voelen, te denken en te ervaren wat er in je leeft.

3. Plan regelmatig tijd voor jezelf
Las regelmatig momenten van alleen-tijd in om te herstellen van spanning en weer op te laden. Even niets moeten, afstand nemen van prikkels en aandacht geven aan jezelf kan helpen om opnieuw verbinding te maken met wat jij nodig hebt.