De werking van het zenuwstelsel
Je zenuwstelsel bepaalt op elk moment van de dag hoe jij je voelt. Dit centrale regelsysteem van het lichaam kan je beschouwen als de dirigent van alle andere systemen. Als je stress ervaart, is meer begrijpen over dit stelsel dat continue reageert, interpreteert en reguleert niet alleen interessant maar ook noodzakelijk.
De sympathische - & parasympathische reactie
Ons autonome zenuwstelsel, het deel dat alles in ons lichaam automatisch regelt, is verdeeld in een sympathische en een parasympathische reactie.
De sympathische reactie zet alles in het werk om in actie te komen. Hier is ook de acute stressreactie aan verbonden.
De parasympathische reactie zorgt voor rust en herstel. Deze twee systemen zijn allebei even belangrijk en wisselen elkaar af. Je bent in balans als jouw systeem flexibel schakelt tussen actie en rust.
Als de sympathische reactie te lang aanhoudt en niet meer vanzelf wordt afgewisseld met de parasympathische reactie, bouwt je lichaam stress op. Dan kan je het gevoel hebben dat je altijd aanstaat en moeite hebt met ontspannen.
Nervus Vagus
Nervus Vagus
De Nervus Vagus is een grote zenuw binnen het parasympathische zenuwstelsel en speelt een belangrijke rol bij het terugschakelen naar rust en herstel. De vele vertakkingen vormen een belangrijke communicatieroute tussen de hersenstam en verschillende organen, waaronder het hart, de longen en het maag-darmkanaal.
Dit wordt ook wel de buik-brein connectie genoemd.
Bij stress komt je lichaam in een staat van alertheid. De sympathische tak van het zenuwstelsel wordt actiever, terwijl de rustgevende invloed van het parasympathische zenuwstelsel minder op de voorgrond staat.
Bij langdurige stress komt de werking van de Nervus Vagus onder druk te staan. Het is dan nodig om het lichaam te helpen reguleren en het natuurlijke vermogen om terug te keren naar rust een handje te helpen.
Praktische tips
Drie manieren om je zenuwstelsel te helpen reguleren:
Observeer je spierspanning
Dit kun je het beste doen terwijl je in een comfortabele houding zit of op een bank of bed ligt. Merk rustig en aandachtig op welke spieren in je lichaam aangespannen zijn, zonder dat daar op dat moment een duidelijke aanleiding voor is. Je kunt van boven naar beneden met je aandacht door je lichaam gaan en verschillende spiergroepen even ‘aanraken’ met je aandacht.
Waar houd je automatisch spanning vast, terwijl je lichaam eigenlijk ontspannen ligt? Probeer de spanning niet meteen te veranderen. Merk eerst op hoe het voelt. En wanneer een spier zich vanzelf ontspant: hoe voelt het dan, als je spieren loslaten?
Observeer je ademhaling
Ook hierbij kan het helpen om in een ontspannen houding te zitten of te liggen. Merk je ademhaling op zonder er meteen iets aan te veranderen. Is je ademhaling klein of ruim, oppervlakkig of diep, hoog of laag? Voelt je adem vrij of juist beperkt? Leer je ademhaling op deze manier te ‘lezen’.
Je ademhaling kan je iets vertellen over hoe je je op dat moment voelt vanbinnen. Wanneer je merkt dat je ademhaling gespannen of oppervlakkig is, kun je voorzichtig onderzoeken wat er gebeurt als je de adem iets meer ruimte geeft. Observeer vervolgens wat dit doet met je lichaam en je gevoel.
Observeer je lichaamssensaties
Naast je ademhaling en spierspanning is er nog veel meer waar te nemen in je lichaam. Hiervoor helpt het om even stil te worden en je aandacht naar binnen te brengen.
Ga op een plek zitten of liggen waar je niet gestoord wordt. Sluit eventueel je ogen en observeer wat je in je binnenwereld opmerkt. Probeer niet actief naar iets te zoeken, maar geef ruimte aan wat zich vanzelf aandient.
Misschien merk je een knorrende maag, een zucht, een strak gevoel in je buik, koude voeten, een verandering in je ademhaling of een bepaalde emotie. Ook gedachten kunnen zich aandienen.
Je hoeft niets te analyseren of te veranderen. Zie wat je opmerkt simpelweg als een signaal dat je aandacht mag krijgen. Door regelmatig op deze manier naar binnen te luisteren, leer je steeds beter herkennen wat er in jou gebeurt.
Massagetherapie & Het Zenuwstelsel
- Het lichaam keert door aanraking makkelijker terug naar de parasympathische reactie van rust en herstel.
- De combinatie van informatie over de werking van het zenuwstelsel, het samen doen van oefeningen en het ervaren van de aanraking geeft naast een gevoel van rust ook meer begrip voor eventuele klachten.
- Door rust te bevorderen met aanraking en/of oefeningen kan het lichaam makkelijker terugkeren naar de natuurlijke afwisseling van actie en herstel.